Διαχείριση Απορριμμάτων Δήμου Αμαρουσίου

(Σεπ. 2023)

Η διαχείριση των απορριμμάτων συνδέεται κατεξοχήν με τα θέματα υγείας, οικολογικά, περιβαλλοντικά αλλά και οικονομικά.

Ι. ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΤΩΝ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ

Το 3000 π.Χ., στην Κνωσό, δημιουργήθηκαν οι πρώτοι χώροι ταφής απορριμμάτων. Τα απόβλητα τοποθετούνταν σε μεγάλους λάκκους και καλύπτονταν με πολλά επίπεδα χώματος. Πριν από περίπου 2500, στην Αθήνα λειτουργούσε χώρος ταφής των αστικών αποβλήτων. Σύμφωνα με το νόμο ο χώρος αυτός έπρεπε να βρίσκεται σε απόσταση τουλάχιστον ενός μιλίου από το τείχη της πόλης.

ΙΙ. ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΣΙΟ

ΙΙ.1. ΒΑΣΙΚΑ ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ

Το θέμα της διαχείρισης των Απορριμμάτων καθορίζεται απόλυτα σχεδόν από τις αποφάσεις της ΕΕ με σαφείς ρήτρες στην περίπτωση μη συμμόρφωσης του κράτους μέλους. Τα κράτη μέλη πρέπει:

• Να καθιερώσουν, έως την 1η Ιανουαρίου 2025, τη χωριστή συλλογή προϊόντων κλωστοϋφαντουργίας και επικίνδυνων αποβλήτων παραγόμενων από νοικοκυριά·
• Να διασφαλίσουν, έως την 31η Δεκεμβρίου 2023, ότι τα βιολογικά απόβλητα συλλέγονται χωριστά ή ανακυκλώνονται στην πηγή (για παράδειγμα, με λιπασματοποίηση).
• Ο αρχικός παραγωγός αποβλήτων πρέπει να επιβαρύνεται με το κόστος της διαχείρισης των αποβλήτων.
• Οι παραγωγοί ή οι κάτοχοι των αποβλήτων πρέπει να τα επεξεργάζονται οι ίδιοι ή να αναθέτουν την επεξεργασία σε επισήμως αναγνωρισμένο φορέα εκμετάλλευσης. Και για τις δύο περιπτώσεις απαιτείται άδεια και διενεργούνται περιοδικές επιθεωρήσεις. (ανοίγει ο δρόμος για την εμπλοκή ιδιώτη).

Πίνακας 1. Ποσοτικοί στόχοι για κάθε κατηγορία ΑΣA σύμφωνα με την Οδηγία 2018/852

ΣΤΟΧΟΙ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΑΣA ΩΣ ΤΟ 2025	ΣΤΟΧΟΙ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ ΑΣA ΩΣ ΤΟ 2030
ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΕΛΑΧΙΣΤΗ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΑΣΑ 65%	ΣΥΝΟΛΙΚΗ ΕΛΑΧΙΣΤΗ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗ ΑΣΑ 70%
Στόχοι ανά υλικό:	Στόχοι ανά υλικό:
i. το 50% των πλαστικών ii. το 25% του ξύλου iii. το 70% των σιδηρούχων μετάλλων iv. το 50% του αλουμινίου v. το 70% του γυαλιού vi. το 75% του χαρτιού και χαρτονιού	i. το 55% των πλαστικών ii. το 35% του ξύλου iii. το 80% των σιδηρούχων μετάλλων iv. το 60% του αλουμινίου v. το 75% του γυαλιού vi. το 85% του χαρτιού και χαρτονιού

ΙΙ.2. ΕΘΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ (ΦΕΚ29 Σεπτ. 2020 Αρ. Φύλλου 185)

Ο βασικός στόχος του ΕΣΔΑ είναι η ανάπτυξη και ο καθορισμός της στρατηγικής, των πολιτικών, των στόχων, των κατευθύνσεων και των κατάλληλων μέτρων που αποσκοπούν στην προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας.

Το νέο Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης Αποβλήτων (ν. Σκρέκα 2021) θέτει εμπροσθοβαρή στόχο μείωσης της υγειονομικής ταφής των Αστικών Στερεών Αποβλήτων, που είναι η κατώτερη βαθμίδα διαχείρισης στην πυραμίδα ιεράρχησης των αποβλήτων, σε ποσοστό μικρότερο του 10% το έτος 2030, φέρνοντας τον συγκεκριμένο στόχο πέντε χρόνια νωρίτερα από τις αντίστοιχες ευρωπαϊκές διατάξεις, οι οποίες προβλέπουν μέγιστο ποσοστό ταφής 10% το έτος 2035. Τα σημαντικότερα σημεία του είναι:

• Θεσπίζει την ενεργειακή αξιοποίηση εναλλακτικών (δευτερογενών/απορριμματογενών) καυσίμων και των υπολειμμάτων της επεξεργασίας.
• Δίνει τη δυνατότητα και προτρέπει όλους τους δημόσιους φορείς της διαχείρισης αποβλήτων, για συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ).
• Προβλέπει συγκεκριμένο σχέδιο για την ανάπτυξη νέων, και την ενίσχυση υφιστάμενων δικτύων συλλογής ανακυκλώσιμων υλικών και βιοαποβλήτων.

ΙΙ.2.1. Οι Θέσεις της ΚΕΔΕ για το νέο ΕΣΔΑ

Οι θέσεις της ΚΕΔΕ στο νέο ΕΣΔΑ διατυπώθηκαν σε ειδική συνεδρίασή της (Κέρκυρα Νοέμβριος 2022). Ειδικότερα μεταξύ άλλων:

• Καταγγέλλεται η κατάργηση της αποκλειστικής αρμοδιότητας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και η επιβολή συνεργασιών με πρωτοβουλία του υπουργείου Περιβάλλοντος «εφόσον κριθεί απαραίτητο». Στην πράξη, με τις πρόσφατες προσθήκες, «προβλέπεται, υπό μορφή απειλής, ότι αν οι ΦοΔΣΑ (…) δεν συμμορφωθούν με την υποχρέωση συνεργασίας με ιδιώτες επενδυτές στην κατεύθυνση της καύσης αποβλήτων, τότε η πολιτεία θα αφαιρέσει από τους ΟΤΑ την αρμοδιότητα διαχείρισης των αστικών αποβλήτων και θα την αναθέσει απευθείας στους ιδιώτες επενδυτές, ακόμα και αν διαφωνούν οι ΦοΔΣΑ και οι τοπικές κοινωνίες, κατά την απολύτως ανέλεγκτη κρίση του υπουργείου Περιβάλλοντος».
• Καταγγελεται η πρόβλεψη για «θερμική επεξεργασία υπολειμματικών σύμμεικτων Αστικών Στερεών Αποβλήτων», δηλαδή για καύση σκουπιδιών όπως αυτά πετιούνται στον πράσινο κάδο, αλλά και για δημιουργία «μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης (σ.σ. καύσης) με επιχειρηματική πρωτοβουλία (σ.σ. ιδιωτών)».

ΙΙ.3. ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ (ΠΕΣΔΑ) ΑΤΤΙΚΗΣ

Στις 25 Νοεμβρίου του 2021 ο Περιφερειάρχης Αττικής Γ. Πατούλης συνόψισε σε 3 τους βασικούς άξονες του νέου ΠΕΣΔΑ:

• Μεγάλη έμφαση στην ανακύκλωση και υποστήριξη των δήμων για την επίτευξη των εθνικών και ευρωπαϊκών στόχων.
• Ανάπτυξη αποκεντρωμένου δικτύου διαχείρισης βιοαποβλήτων για να αποσυμπιεστεί ο ΧΥΤΑ Φυλής με την εκτροπή μεγάλου όγκου απορριμμάτων από την ταφή.
• Δημιουργία νέων υποδομών για να δρομολογηθεί με έργα το οριστικό κλείσιμο του ΧΥΤΑ Φυλής.

Για το τμήμα του έργου που αφορά τα νέα κύτταρα του ΧΥΤΑ Φυλής, η διάθεση αποβλήτων σ’ αυτό, βάσει της νέας Απόφασης Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ), θα είναι επιτρεπτή το αργότερο έως τις 31-12-2024, για να ακολουθήσει η φάση αποκατάστασης.

ΙΙΙ. Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΧΥΤΑ ΦΥΛΗΣ ΣΗΜΕΡΑ

Σύμφωνα με το ΔΥΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ στο θέμα της ανακύκλωσης έχουν δοθεί ιλιγγιώδη ποσά 111.000.000 ευρώ για προμήθεια ειδών ανακύκλωσης, με δικαίωμα προαίρεσης 223.000.000 ευρώ, τα σπιτάκια ανακύκλωσης αγοράστηκαν από την εταιρεία Ανταποδοτική Ανακύκλωση από τον ΕΔΣΝΑ έναντι 67.000.000 ευρώ καθώς κάθε σπιτάκι κοστίζει 372.000.000 ευρώ και μετά τα εκχώρησαν πίσω στην Ανταποδοτική Ανακύκλωση για να τα διαχειρίζεται. Παρόμοια μέθοδος ακολουθήθηκε και για την Green City από την οποία αγοράστηκαν 30 οχήματα από μια εταιρεία που δεν ασχολείται με διαχείριση, των απορριμμάτων και τα ξαναπαρέδωσαν πίσω για να τα λειτουργήσουν.

Οι επιδόσεις στην ανακύκλωση είναι πολύ χαμηλές. Τα σύμμεικτα ανέρχονται στο 91%. Η παντός είδους ανακύκλωση είναι καθηλωμένη στο 5,65%. Τα Βιοαπόβλητα που αποτελούν το 43% των σκουπιδιών, αν συνυπολογίσουμε και τα κλαδέματα ανέρχονται στο 2,79% ενώ τα πραγματικά της κουζίνας στο 0,47%.

Η καύση εξάλλου, ακόμη και για ενεργειακούς σκοπούς υπονομεύει την ανακύκλωση διότι απαιτεί τεράστιες ποσότητες σκουπιδιών για να λειτουργήσει. Με την καύση υπολογίζεται ότι θα φτάσει το κόστος διαχείρισης στα 500 ευρώ, από 280 ευρώ που είναι σήμερα το οποίο βέβαια θα πληρωθεί από τα ανταποδοτικά τέλη των δημοτών που θα εκτιναχθούν.

Από τις κινητοποιήσεις των Δήμων της Δυτικής Αττικής και του Δυτικού Μετώπου αξίζει να αναφερθούν:

• Οι επανειλημμένες παναττικές κινητοποιήσεις στο χώρο του ΧΥΤΑ ΦΥΛΗΣ.
• Οι συνεχείς παρεμβάσεις τους σε σχετικές με τα απορρίμματα συνεδριάσεις του Περιφερειακού Συμβουλίου Αττικής, ιδίως την περίοδο της συζήτησης για έγκριση της ΣΜΠΕ για το νέο ΠΕΣΔΑ.
• Οι κινητοποιήσεις στο Ζάππειο κατά την ανάληψη των καθηκόντων του Γ. Πατούλη ως Περιφερειάρχη
• Πρόσφατη προσφυγή στο ΣτΕ Η εκδίκασή της προσφυγής που ήταν να γίνει το Φεβρουάριο του 2023 αναβλήθηκε.

Επιδημιολογικές μελέτες κρίνουν άκρως επιβαρυντική την κατασταση στην περιοχή για την υγεία των πολιτών (2015).

Τα αιτήματα του ΔΥΤΙΚΟΥ ΜΕΤΩΠΟΥ καταγράφονται σε επανειλημμένες αποφάσεις του:

• Άμεση διακοπή όλων των διαδικασιών κατασκευής νέων μονάδων επεξεργασίας σύμμεικτων απορριμμάτων σε ΦΥΛΗ και ΣΧΙΣΤΟ, καθώς και της επέκτασης των υφιστάμενων υποδομών στη Φυλή (ΧΥΤΑ, ΕΜΑΚ)
• Άμεση απομάκρυνση του μοναδικού στη χώρα αποτεφρωτήρα επικίνδυνων νοσοκομειακών αποβλήτων (ΕΑΥΜ)
• Άμεσο και οριστικό κλείσιμο του συνόλου της εγκατάστασης της Φυλής
• Ένταξη σε πρόγραμμα περιβαλλοντικής αποκατάστασης της ευρύτερης περιοχής
• Ακύρωση των χωροθετήσεων του ν. 3164/2003, κανένας νέος ΧΥΤΑ/Υ στη Δυτική Αττική
• Καμία μονάδα καύσης απορριμμάτων δίπλα από τα σπίτια μας
• Κατασκευή όλων των αναγκαίων υποδομών -συμπεριλαμβανομένων των απαραίτητων νέων ΧΥΤΥ-, για την υλοποίηση ενός νέου συστήματος αποκεντρωμένης διαχείρισης των απορριμμάτων με δημόσιο χαρακτήρα, που θα έχει βασικό στόχο τη μέγιστη δυνατή προδιαλογή και ανάκτηση υλικών, με δίκαιη κατανομή των όποιων βαρών και με αυστηρή τήρηση όλων των περιβαλλοντικών διασφαλίσεων
• Κατασκευή μονάδων πραγματικής ανακύκλωσης, αντί των «αμαρτωλών» ΚΔΑΥ, που καίγονται το ένα μετά το άλλο
• Κατάργηση του διαβρωτικού μηχανισμού των αντισταθμιστικών εισφορών
• Ανοιχτή δημόσια διαβούλευση με τους πολίτες, τους φορείς, τις συλλογικότητες και τα όργανα της τοπικής αυτοδιοίκησης για το περιεχόμενο του νέου ΠΕΣΔΑ Αττικής

Το ΔΥΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ εκτιμά ότι το καρτέλ της ενέργειας πιέζει Κυβέρνηση και Περιφέρεια Αττικής να ενταχθούν στο νέο ΠΕΣΔΑ Αττικής  ιδιωτικές μονάδες καύσης

Στο χάρτη που ακολουθεί αποτυπώνεται η κατάσταση στο ΧΥΤΑ ΦΥΛΗΣ:

Το ΔΥΤΙΚΟ ΜΕΤΩΠΟ διατυπώνει με το παρακάτω γράφημα την ολοκληρωμένη πρότασή του για την αποκεντρωμένη διαχείριση των απορριμμάτων, τρία επίπεδα (Νοέμβρης 2019).

Αποκεντρωμένη διαχείριση – διάρθρωση υποδομών

ΙV. ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ ΔΗΜΟΥ ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ

ΙV.1. Πληθυσμιακή Εξέλιξη/Οικονομική Δραστηριότητα

Ο Δήμος Αμαρουσίου έχει έκταση περίπου 13,41 km² και βρίσκεται 11 km βορειοανατολικά από το κέντρο των Αθηνών και 2 km νότια της Κηφισιάς, σε υψόμετρο 230 m. Η πληθυσμιακή μεταβολή καταγράφεται στον πίνακα που ακολουθεί. Σύμφωνα μάλιστα με την απογραφή του 2021 ο μόνιμος πληθυσμός του Δήμου Αμαρουσίου ανέρχεται στους 70.519 κατοίκους έναντι 72.333 του 2011 (μείωση κατά 1814 κατοίκους). Η αρνητική αυτή πληθυσμιακή εξέλιξη υποδηλώνει την υποβάθμιση του Δήμου Αμαρουσίου ως τόπου μόνιμης κατοικίας.

Πίνακας 2. Πληθυσμιακή μεταβολή Ελλάδας/Αττικής/Δήμου Αμαρουσίου 1991-2011

Περιοχή	Μόνιμος πληθυσμός (κάτοικοι)			Μεταβολή (%)
Έτος	1991	2001	2011	1991 – 2001	2001-2011	1991-2011
Επικρατεια	10.223.392	10.934.097	10.815.197	7,0	-1,1	5,8
Περιφέρεια Αττικής	3.594.817	3.894.573	3.827.624	8,3	-1,7	6,5
Δήμος Αμαρουσίου	64.083	71.551	72.333	11,7	1,3	13,1

Σύμφωνα με την απογραφή του 2021, ο μόνιμος πληθυσμός του Δήμου Αμαρουσίου ανέρχεται στους 72.333 κατοίκους, εκ των οποίων οι 33.738 είναι άνδρες και οι 38.595 γυναίκες. Η πληθυσμιακή πυκνότητα ανέρχεται σε περίπου 5.394 κατοίκους ανά km². Ο Δήμος έχει εξελιχθεί σε υπερτοπικό κέντρο για τα βόρεια προάστια. Υπολογίζεται ότι ο εξυπηρετούμενος πληθυσμός μπορεί να ξεπερνάει τις 100.000. Ο κύριος τομέας απασχόλησης του οικονομικά ενεργού πληθυσμού του Δήμου είναι ο τριτογενής με ποσοστό που αγγίζει το 86,87%. Στη συνέχεια ακολουθούν ο δευτερογενής με 12,66% και ο πρωτογενής με 0,46%.

ΙV.2.Πολεοδομικές Ενότητες

Ο Δήμος Αμαρουσίου χωρίζεται σε 17 Πολεοδομικές ενότητες (Κέντρο, Άγιος Νικόλαος, Νέο Τέρμα, Ψαλίδι, Αγία Φιλοθέη, Άγιος Θωμάς, Εργατικές Κατοικίες, Άγιοι Ανάργυροι, Ανάβρυτα, Κοκκινιά, Σωρός, Παράδεισος, Πολύδροσο, Νέο Μαρούσι, Στούντιο Α, Νέα Λέσβος, ΑΣΠΑΙΤΕ), 3 Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου (Νέο Μαρούσι, Νέα Λέσβος, Σισμανόγλειο), τις περιοχές των αθλητικών εγκαταστάσεων ΟΑΚΑ και το ΚΤΗΜΑ ΣΥΓΓΡΟΥ.

ΙV.3. Υφιστάμενη Κατάσταση ΑΣΑ και Βιοαποβλήτων

• Το ποσοστό Βιοαποβλήτων είναι 46,0% επί του συνόλου των ΑΣΑ. Η ετήσια παραγωγή τους εκτιμάται περίπου ίση με 19.650 τόνους ή 272 κιλά ανά κάτοικο και έτος.
• Η μέση ημερήσια παραγωγή ανά κάτοικο το 2019 είναι περίπου 1,62 κιλά/ημέρα ήτοι 590,55 κιλά/έτος (σε εθνικό επίπεδο είναι 504 κιλά/κάτοικο για το 2018)
• Βάσει όλων των παραπάνω το σύνολο των αστικών στερεών αποβλήτων του Δήμου για το έτος 2019 είναι: 42.716,43

(Ως βιοαπόβλητα ορίζονται τα βιοαποδομήσιμα απόβλητα κήπων και πάρκων, τα απορρίμματα τροφών και μαγειρείων από σπίτια, εστιατόρια, εγκαταστάσεις ομαδικής εστίασης και χώρους πωλήσεων λιανικής και τα συναφή απόβλητα από εγκαταστάσεις μεταποίησης τροφίμων).

ΙV.4. Διεύθυνση Καθαριότητας Ανθρώπινο Δυναμικό/Υποδομές

Το σύνολο του προσωπικού το έτος 2020 ήταν 308 άτομα, ενώ οι εποχιακοί ΟΑΕΔ το έτος 2019 ήταν 100 άτομα.

Oi Κτηριακές Υποδομές αποτελούνται από:

• Χώρους Γραφείων και Τεχνικών Συνεργείων (Αμαρουσίου – Χαλανδρίου 41).
• Χώρος στάθμευσης οχημάτων καθαριότητας (Αμαρυσίας Αρτέμιδος και Πιτταρά)
• Σταθμός μεταφόρτωσης ογκωδών αποβλήτων, Χώρος στάθμευσης παλαιών ανενεργών οχημάτων καθαριότητας (Μεσογείων 120).

Για τη διαχείριση των παραγόμενων ΑΣΑ 111 οχήματα (ΤΣΔΑ, 2021)

ΙV.5. Ανακύκλωση Διαλογή στην Πηγή (ΔσΠ)

Στο Δήμο Αμαρουσίου, μέσω της εγκεκριμένης προγραμματικής σύμβασης με τον ΕΔΣΝΑ έχουν παραχωρηθεί συνολικά 200 καφέ κάδοι χωρητικότητας 120, 240 και 660 λίτρων (80, 80 και 40 κάδους ανά κατηγορία αντίστοιχα) και ένα απορριμματοφόρο για τη συλλογή και το πλύσιμο αυτών. Τα συλλεγόμενα οργανικά απόβλητα μεταφέρονται ατελώς στο Εργοστάσιο Μηχανικής Ανακύκλωσης – Κομποστοποίησης (ΕΜΑΚ) του ΕΔΣΝΑ για περαιτέρω επεξεργασία και παραγωγή λιπάσματος (με την επιφύλαξη να έχουν βελτιωθεί το τελευταίο χρονικό διάστημα).

ΙV.5.1. Γωνιές Ανακύκλωσης / Σημεία Ανακύκλωσης / Πράσινα Σημεία (Π.Σ.)/ ΣΜΑ (Σταθμός Μεταφόρτωσης Αποβλήτων)

Η Επιτροπή Ποιότητας Ζωής έχει προτείνει τη χωροθέτηση 28 Γωνιών Ανακύκλωσης. Επίσης, η Δ/νση Καθαριότητας έχει προτείνει 30 σημεία για την δημιουργία Σημείων/Γωνιών Ανακύκλωσης σε κοινόχρηστους χώρους σε όλη την έκταση του Δήμου. Στον Δήμο Αμαρουσίου, δεν έχουν εγκατασταθεί Πράσινα Σημεία. Υπάρχει προσωρινός Σταθμός Μεταφόρτωσης Αποβλήτων (ΣΜΑ) στην οδό Μεσογείων (λειτουργεί χωρίς αδειοδότηση).

ΙV.5.2. Δείκτες επίδοσης των συστημάτων ΔσΠ

Οι δείκτες επίδοσης (%) για τη ΔσΠ ανακυκλώσιμων αποβλήτων, οργανικών αποβλήτων και ανακυκλώσιμων συσκευασιών για το Δήμο Αμαρουσίου καταγράφονται στον πίνακα που ακολουθεί.

Πίνακας 3. Βαθμός επίδοσης ΔσΠ ανακυκλώσιμων αποβλήτων (%) (2017-2019)

ΕΤΟΣ	Σύνολο ΑΣΑ, t (1)	Σύνολο Παρ/νων Ανακ/μων (2 = 1 x 42,2 % )	Σύνολο Καθαρών Εκτρεπόμενων Ανακ/μων, t (3)	Ποσοστό ΔσΠ Ανακυκλώσιμων επί των Παραγόμενων ΑΣΑ, % (4 = 3÷1)	Ποσοστό ΔσΠ Ανακ/μων επί των Παραγόμενων Ανακυκλώσιμων, % (5 = 3÷2)
2017	43.955,00	20.636,71	2.196,87	5%	11%
2018	40.888,00	18.563,05	2.165,09	5%	12%
2019	42.716,00	19.393,26	2.407,54	6%	12%

Πίνακας 4. Βαθμός επίδοσης ΔσΠ βιοαποβλήτων (2017-2019)

ΕΤΟΣ	Πράσινα προς ΜΑΚ, t (1)	Βιοαπόβλητα προς ΕΜΑΚ, t (2)	Σύνολο εκτ/νων Βιοαποβλήτων, t (3 = 1+2)	Σύνολο ΑΣΑ, t (4)	Ποσοστό ΔσΠ επί των Παραγόμενων ΑΣΑ (5 = 3÷4)	Σύνολο Παραγόμενων Βιοαποβλήτων, t (6 = 4 x 46,0 %)		Ποσοστό ΔσΠ Βιο/των επί των Παρ/νων Βιο/των, (7 = 3 ÷ 6)
2017	631,30	0,00	631,30	43.955,00	1,4%	20.909,44		3,0%
2018	1.838,86	3,87	1.842,73	40.888,00	4,5%	18.808,38		9,8%
2019	2.295,03	50,97	2.346,00	42.716,00	5,5%	19.649,56		11,9%

ΙV.6.Οικονομική Στοιχεία /Οικονομική Ανάλυση

ΙV.6.1. Πληρωμές προς ΕΣΔΑ

Ο Δήμος Αμαρουσίου, σύμφωνα με την υφιστάμενη διαχείριση και εκτροπή ΑΣΑ, έλαβε έκπτωση 5% και η ετήσια εισφορά για το έτος 2021 καθορίστηκε στα 56,95 ευρώ/τόνο αποβλήτων. Το κόστος για κάθε Δήμο (μόνο πληρωμή προς ΕΣΔΑ) με βάση τις επιδόσεις τους στην ανακύκλωση (2021) καταγράφεται στον πίνακα που ακολουθεί.

ΙV.6.2. Το Κόστος της υφιστάμενης διαχείρισης ΑΣΑ

• Το Κόστος στόλου απορριμματοφόρων (που αφορά στην ετήσια συντήρηση και λειτουργία του στόλου) εκτιμάται σε:

Κσ= 300.000 €

• Το Κε αφορά στο ετήσιο κόστος του εργατικού δυναμικού υπολογίζεται σε:

Κε = 2.716.286,12 €

Σύμφωνα με όλα τα παραπάνω, το ετήσιο κόστος συλλογής και μεταφοράς των αποβλήτων υπολογίζεται ως εξής:

Κόστος συλλογής και μεταφοράς Συνολικής Παραγωγής =3.433.607 €

Με βάση το παραπάνω, το κόστος ανά τόνο παραγωγής προκύπτει ως 3.433.607 € / 42.716 τ. = 80 €/τ αποβλήτων.

Επιπλέον, στο κόστος αυτό θα πρέπει να συνυπολογιστεί και το κόστος επεξεργασίας (τέλος ταφής). Για την ετήσια εισφορά των Δήμων-μελών του ΕΔΣΝΑ για τα μέλη του, για το 2019, με την σχετική Απόφαση του Δ.Σ. του ΦΟΔΣΑ, ορίστηκε προσωρινή τιμή στα 49€ ανά τόνο εισερχομένων αποβλήτων, και κατά περίπτωση 100€ ανά τόνο. Ο Δήμος για το 2019, κατέβαλλε στον ΕΔΣΝΑ 1.781.416,00 €, από το οποίο προκύπτει μέσο κόστος ανά τόνο που καταλήγει στον ΧΥΤΑ, τα 51 €, και ανοιγμένο κόστος ανά ΑΣΑ, περίπου 42 €.

Συνεπώς το ανηγμένο κόστος διαχείρισης των ΑΣΑ στο Δήμο Αμαρουσίου προσεγγίζει τα 140 ευρώ/τόνο

Πίνακας 5. Κόστος συλλογής-μεταφοράς ΑΣΑ στο Δήμο Αμαρουσίου.

Κατηγορία Δαπάνης	Κόστος ανά κατηγορία (€)
Καύσιμα (Διαδρομών κ.λπ.) και Διόδια	386.452,35
Συντήρηση Οχημάτων	300.000,00
Ασφάλεια Οχημάτων	30.868,47
Μισθοδοσία	2.716.286,12
Λοιπά έξοδα	731.003,80
Κόστος ταφής	1.781.416,00
ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ (	5.946.026,74
ΣΥΝΟΛΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ/t Απορριμμάτων (€)	140

IV.6.3. Δημοτικά (Ανταποδοτικά) Τέλη

Συμπληρωματικά στοιχεία όσον αφορά τα οικονομικά του Δήμου Αμαρουσίου είναι αυτά που αφορούν τα δημοτικά (υποτίθεται και ανταποδοτικά) τέλη του Δήμου.

Πίνακας 6 . Ύψος Δημοτικών τελών σε Δήμους της Αττικής (Μarousiotiko, Ιαν. 2022)

“Οικονομικοί” Δήμοι	Ύψος Δημοτ. Τελών (€/ m2)		“Ακριβοί” Δήμοι	Ύψος Δημοτ. Τελών (€/ m2)
Μοσχάτο-Ταύρος	1,02		Ηλιούπολη	1,42
Αγία Παρασκευή	1,12		Χολαργό	1,49
Χαλάνδρι	1,12		Λυκόβρυση -Πεύκη	1,50
Αιγάλεω	1,12		Αθήνα	1,55
Βριλήσσια	1,12		Νέα Σμύρνη	1,55
Κηφισιά	1,12		Πεντέλη	1,66
Αγία Βαρβάρα	1,19		Φιλοθέη	1,67
Πετρούπολη	1,19		Ψυχικό	1,67
Ν. Ψυχικό	1,22		Εκάλη	1,70
Καλλιθέα	1,23		Παπάγου	1,80
Ίλιον	1,25		Πειραιάς	1,91
Μαρούσι	1,28

IV.7. Προοπτικές/Στόχοι Διαχείρισης ΑΣΑ/Βιοαποβλήτων Δήμου Αμαρουσίου

Η επεξεργασία των στοιχείων που υπάρχουν στα σχέδια τεχνικών προγραμμάτων που αφορούν τα έτη 2022 και 2023 δίνει σημαντικές πληροφορίες σε ότι αφορά την πρόθεση υλοποίησης των στόχων που τίθενται από τη διεύθυνση τεχνικών έργων για τη διεύθυνση καθαριότητας.

Πίνακας 7. Προϋπολογισθέντα ποσά και προτεινόμενες πιστώσεις για τα έτη 2022 και 2023

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΕΡΓΟΥ/ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ/ΔΡΑΣΤΗPΙΟΤΗΤΑΣ	ΑΡΧΙΚΟΣ ΠΡΟΥΠΟΛ. 2023 (€)	ΠΡΟΤ/ΜΕΝΗ ΠΙΣΤΩΣΗ 2023 (€)	ΑΡΧΙΚΟΣ ΠΡΟΥΠΟΛ. 2022 (€)	ΠΡΟΤ/ΜΕΝΗ ΠΙΣΤΩΣΗ 2023 (€)
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΧΩΡΟΥ ΣΜΑ	1.500.000	60.000 (4%)	1.500.000	60.000 (4%)
ΣΥΝΟΛΟ ΝΕΩΝ ΕΡΓΩΝ ΓΙΑ ΤΗ Δ/ΝΣΗ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ	2.868.400	758.400 (26,44%)	2.048.400	408.400 (19,94%)
ΜΕΛΕΤΕΣ	ΑΡΧΙΚΟΣ ΠΡΟΥΠΟΛ. 2023 (€)	ΠΡΟΤ/ΜΕΝΗ ΠΙΣΤΩΣΗ 2023 (€)	ΑΡΧΙΚΟΣ ΠΡΟΥΠΟΛ. 2022 (€)	ΠΡΟΤ/ΜΕΝΗ ΠΙΣΤΩΣΗ 2023 (€)
ΣΥΝΟΛΟ ΝΕΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ Δ/ΝΣΗ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ	535.000	409.000	539.000	413.600
ΣΥΝΟΛΟ ΝΕΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΓΙΑ ΤΗ Δ/ΝΣΗ ΚΑΘΑΡ/ΤΑΣ	3.403.400	1.167.400	2.988.000	842.000

Όσο για ΣΤΑΘΜΟ ΜΕΤΑΦΟΡΤΩΣΗΣ ΑΠΟΡΡΙΜΜΑΤΩΝ, καθώς και για τα πράσινα σημεία τα στοιχεία τα στοιχεία που παρατίθενται είναι αποκαλυπτικά. Επιπλέον δεν υπάρχουν ουσιαστικές ενέργειες για την προώθηση της ανακύκλωσης, ακόμη και των βιοαποβλήτων που αποτελούν το 43% των συνολικών απορριμμάτων.

IV.8. Επικοινωνία με τους Πολίτες

Στην πραγματικότητα δεν υπάρχει καμιά ουσιαστική επικοινωνιακή πολιτική και ενέργεια για την προώθηση της Διαλογής στην Πηγή, παρά μόνον αναρτήσεις στην ιστοσελίδα του Δήμου. Δεν θα ήταν υπερβολή να σημειώσουμε ότι τα κέρδη μεγαλοεργολάβων προφανώς

• Δεν αφήνουν να προωθηθεί ουσιαστικά η ΔσΠ και η Ανακύκλωση.
• Δεν διανοούνται την προώθηση της συνολικής διαχείριση των απορριμμάτων από τους ίδιους τους δήμους σε συνεργασία με όμορους Δήμους.
• Δεν διανοούνται κλείσιμο του ΧΥΤΑ ΦΥΛΗΣ γιατί «είναι πολλά τα λεφτά» όπως λέει και η λαϊκή θυμοσοφία.

5. ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΣΥΜΜΑΧΙΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΤΡΟΠΗ ΣΤΟ ΜΑΡΟΥΣΙ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΑΣΑ/ΒΙΟΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΩΘΗΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΗΣ

• Η Διαχείριση των απορριμμάτων πρέπει να αποτελεί πρώτιστη προτεραιότητα της Δημοτικής Αρχής (για λόγους βελτίωσης της καθημερινότητας και της ποιότητας ζωής των πολιτών, της δημόσιας υγείας, της προστασίας του περιβάλλοντος αλλά και οικονομικούς).
• Κατοχύρωση καθαρά δημόσιου χαρακτήρα της διαχείρισης των απορριμμάτων.Η διαχείριση των απορριμμάτων, τόσο σε επίπεδο Δήμου, όσο και σε επίπεδο Περιφέρειας πρέπει να έχει αποκλειστικά δημόσιο χαρακτήρα. ΣΔΙΤ και τα συναφή δεν νοούνται στη διαχείριση των απορριμμάτων γιατί αυτό που σίγουρα εξασφαλίζουν είναι το κέρδος του Ιδιώτη και η επιβάρυνση του Δημότη.
• Τα βιοαπόβλητα αποτελούν πάνω από το 40% των απορριμμάτων του Δήμου και απαιτείται άμεση προώθηση τρόπου διαχείρισης τους όχι μόνο με την τοποθέτηση καφέ κάδων αλλά και με όλα τα μέτρα που απαιτούνται σε επίπεδο νοικοκυριού, πολυκατοικίας, γειτονιάς. Η ενημέρωση των πολιτών ειδικά για τα βιοαπόβλητα είναι απαραίτητη προϋπόθεση υλοποίησης οποιονδήποτε στόχων.
• Προτεραιότητα διαλογής στην πηγή (ΔσΠ) με συγκεκριμενοποίηση του στόχου ουσιαστικής μείωσης του ποσοστού απορριμμάτων που οδηγείται σε ΧΥΤΑ.
• Η ενεργός συμμετοχή των δημοτών είναι καθοριστικός παράγοντας στην υλοποίηση του σχεδίου διαχείρισης των απορριμμάτων. Στην κατεύθυνση αυτή η ενημέρωση των δημοτών για τα πλεονεκτήματα και τα ανταποδοτικά οφέλη που μπορούν να προκύψουν από τη σωστή διαχείριση των απορριμμάτων είναι αναγκαία προϋπόθεση.
• Είναι αναγκαία η άμεση ενημέρωση των δημοτών με συνελεύσεις ενημέρωσης σε κάθε γειτονιά και όχι μόνο σε κεντρικές εκδηλώσεις στο Δημαρχείο.

• Τα σχολεία αποτελούν το καταλληλότερο κύτταρο προώθησης της αντίληψης καθημερινού τρόπου ζωής του χειρισμού των απορριμμάτων.
• Είναι αναγκαία η συνεργασία με τους όμορους Δήμους ώστε να προωθηθούν από κοινού οι υποδομές που είναι αναγκαίες για τη διαχείριση των απορριμμάτων και την ανακύκλωση σε τοπικό επίπεδο και η αποφόρτιση στην πράξη του ΧΥΤΑ ΦΥΛΗΣ.
• Στο ΧΥΤΑ Φυλής είναι βεβαιωμένη η παρουσία ρύπων, βαρέων μετάλλων, ακόμη και ραδιενεργών στοιχείων και μάλιστα όλα σε τιμές που υπερβαίνουν τα θεσμοθετημένα επιτρεπτά όρια. Επιπλέον, έχουν γίνει καταγγελίες για επικίνδυνη σύσταση των νοσοκομειακών απόβλήτων. Επιβάλλεται επομένως να κλείσει άμεσα ο ΧΥΤΑ Φυλής. Επιπλέον να μετεγκατασταθεί σε ασφαλή θέση ο αποτεφρωτήρας.
• Σε παγκόσµιο επίπεδο, η καύση των αποβλήτων θεωρείται η σηµαντικότερη πηγή έκλυσης διοξινών, ενώ ταυτόχρονα ευθύνεται για ένα σηµαντικό ποσοστό των εκλύσεων υδραργύρου στο περιβάλλον (Greenpeace 2005). Επομένως δεν είναι αποδεκτή καμία μονάδα καύσης απορριμματογενών καυσίμων στην Αττική και στην όλη την χώρα.

• Πρόγραμμα διαχείρισης των απορριμμάτων για το Δήμο μας υπάρχει ήδη από το 2017 τόσο για τα ΑΣΑ, όσο και για τα ανακυκλώσιμα, ενώ υπάρχει και νεότερο ΤΣΔΑ 2021. Το πρόγραμμα θα πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή αρχικά σε πιλοτική βάση με παρακολούθηση και καταγραφή των αποτελεσμάτων τους και να μην αφεθούν στην τύχη τους, όπως συνέβαινε μέχρι τώρα.
• Σε ότι αφορά τους εργαζόμενους στον τομέα καθαριότητας η στενή συνεργασία της δημοτικής αρχής μαζί τους θεωρείται αυτονόητη για την επιτυχία υλοποίησης οποιουδήποτε προγράμματος διαχείρισης απορριμμάτων του Δήμου.
• Οι κανόνες ασφάλειας, προστασίας και υγιεινής που προβλέπονται από το εθνικό νομικό πλαίσιο και τον κανονισμό του Δήμου για τους εργαζόμενους στην καθαριότητα Να τηρούνται με σχολαστικότητα.
• Ο Δήμος να επαναδιαπραγματευθεί άμεσα τη σύμβαση με την Ελληνική Εταιρεία Ανακύκλωσης, ώστε να βελτιωθούν οι όροι της προς όφελος των δημοτών.
• Η χρηματοδότηση για την υλοποίηση του Τοπικού Σχεδίου Διαχείρισης Απορριμμάτων μπορεί να γίνει από ίδιους πόρους του Δήμου και συγκεκριμένα από το υπάρχον αποθεματικό που έχει προκύψει από τα υπερβολικά ανταποδοτικά τέλη που επιβάλλει διαχρονικά ο Δήμος Αμαρουσίου στους Δημότες.

Για ουσιαστική προώθηση της ανακύκλωσης απαιτείται ολοκληρωμένο σύστημα κάδων που θα περιλαμβάνει ξεχωριστούς κάδους για: Χαρτί /Μέταλλο/γυαλι/πλαστικό/βιοαπόβλητα

Οι 5 διαφορετικοί κάδοι για ανακύκλωση στην πηγή

ΕΠΕΙΓΟΝΤΑ ΘΕΜΑΤΑ:

• Η άμεση μεταφορά και εγκατάσταση του αμαξοστασίου, των λοιπών υποδομών, των συνεργείων και των εγκαταστάσεων υγιεινής σε κατάλληλο οικόπεδο του Δήμου ή του Δημοσίου.
• Η άμεση προώθηση των μέτρων της διαχείρισης των βιοαποβλήτων.
• Η άμεση αντικατάσταση κάδων απορριμμάτων που βρίσκονται σε επικίνδυνη κατάσταση και ο περιοδικός καθαρισμός των κάδων και ιδίως αυτών που δέχονται τα σύμμικτα απορρίμματα.
• Η άμεση υλοποίηση των στόχων που τίθενται στα Τεχνικά Προγράμματα του Δήμου Αμαρουσίου και ειδικότερα η κατασκευή των πράσινων σημείων.
• Να γίνει ειδική συνεδρίαση της Επιτροπής Διαβούλευσης στην οποία να παρουσιαστεί το Τοπικό Σχέδιο Διαχείρισης των ΑΣΑ (2021) και να προωθηθούν δράσεις για τη διαχείριση των ΑΣΑ και των βιοαποβλήτων, την ανακύκλωση και τη διαλογή στην πηγή (ΔσΠ). Η επιτροπή απαρτίζεται από 63 τακτικά μέλη (εκπροσώπους συλλογικοτήτων ως επί το πλείστον) που αποτελούν μια πολύ θετική αφετηρία για την προώθηση της ενημέρωσης των δημοτών.
• Η διαχείριση των απορριμμάτων, τόσο σε επίπεδο Δήμου, όσο και σε επίπεδο Περιφέρειας πρέπει να έχει αποκλειστικά δημόσιο χαρακτήρα. ΣΔΙΤ και τα συναφή δεν νοούνται στη διαχείριση των απορριμμάτων γιατί αυτό που σίγουρα εξασφαλίζουν είναι το κέρδος του Ιδιώτη και η επιβάρυνση του Δημότη.

Χριστίνα Κιτσάκη

τ. Επίκουρη Καθηγήτρια Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Τηλ: 6978892160, e-mail: ckits@aua.gr